بستر رودخانه شهرچای با عرض متغیر و عبور از قلب کلانشهر ارومیه، در حال حاضر در بیش از ۹۰ درصد ایام سال بلااستفاده مانده است. تبدیل این فضای رها شده به یک زیرساخت چندمنظوره، میتواند چهار بحران اساسی ارومیه یعنی ترافیک، کمبود پارکینگ، فقدان فضاهای تفریحی آبی و گردوغبار شهری را به طور همزمان حل کند.
۱. شریان ارتباطی غرب به شرق (خیابان ریلی/جادهای کمسطح)
بستر رودخانه به دلیل عدم تلاقی با تقاطعهای همسطح شهری، بهترین فرصت برای احداث یک بزرگراه کمسطح (Low-level Expressway) یا مسیر تراموا است.
- ارزش افزوده: ایجاد یک مسیر بدون چراغقرمز که غرب ارومیه (مناطق بالادست) را در کمترین زمان به شرق شهر متصل میکند. این کار بار ترافیکی بلوارهای ساحلی و خیابانهای موازی را به شدت کاهش میدهد.
۲. نهضت پارکینگسازی در قلب شهر
یکی از معضلات اصلی ارومیه، نبود پارکینگ در حاشیه رودخانه و مراکز خرید همجوار است.
- ارزش افزوده: با استفاده از حاشیه بستر رودخانه و طراحی سازههای بتنی مقاوم در برابر سیلاب، میتوان پارکینگهای طبقاتی نیمهمدفون یا طولی ایجاد کرد. این کار نهتنها درآمد پایدار برای شهرداری دارد، بلکه گره ترافیکی خیابانهای اطراف را باز میکند.
۳. ایجاد آببند هوشمند و دریاچه مصنوعی دائمی
با احداث یک یا چند آببند لاستیکی (Rubber Dam) یا دریچهای در مقاطع مناسب، میتوان جریان آب را مدیریت کرد.
- جریان حداقل: به جای رهاسازی خشک، میتوان با مدیریت خروجی سد شهرچای، یک جریان دائمی و حداقلی در وسط رودخانه حفظ کرد.
- تفریحات آبی: ایجاد یک دریاچه مصنوعی برای قایقرانی، ماهیگیری تفریحی و ورزشهای آبی. این دریاچه میتواند میکروکلیمای شهر را تلطیف کرده و به عنوان یک آهنربای گردشگری، هتلها و رستورانهای اطراف را رونق ببخشد.
۴. منطقه ویژه پیادهراه و گردشگری (Riverwalk)
در کنار مسیر خودرویی، ایجاد مسیرهای پیادهروی مدرن و لاینهای دوچرخهسواری در تراسهای مختلف بستر رودخانه، شهرچای را به «نماد مدرنیته ارومیه» تبدیل میکند.
جدول تحلیل منافع اقتصادی و اجتماعی طرح
| بخش طرح | کارکرد اصلی | ارزش افزوده برای شهروندان |
| خیابان بستر رودخانه | دسترسی سریع غرب به شرق | حذف ترافیک و کاهش مصرف سوخت |
| آببند و دریاچه | گردشگری و قایقرانی | تلطیف هوا و ایجاد نشاط اجتماعی |
| پارکینگهای حاشیه | ساماندهی خودروها | حذف پارک دوبله در بلوارهای ساحلی |
| جریان دائمی آب | زیبایی بصری و محیط زیست | مهار گرد و غبار بستر خشک رودخانه |
